6. Таҳлили омилӣ — таҳлили таъсиррасонии омилҳо (сабабҳо)-и алоҳида ба нишондиҳандаи натиҷадода бо ёрии усулҳои муайяншуда (функционалӣ) ва стохастикӣ (иртиботӣ)-и таҳқиқ.

4.3. Таҳлили натиҷаҳои молиявии фаъолияти корхона

Ҷиҳатҳои гуногуни фаъолияти истеҳсолӣ, фурӯшгорӣ, таъминотӣ ва молиявии корхона дар низоми нишондиҳандаҳои натиҷаи молиявӣ арзёбии ниҳоии пулии худро меёбанд. Нишондиҳандаҳои муҳимтарини натиҷаҳои молиявии фаъолияти корхона ба сурати ҷамъбастӣ дар ҳисобот оид ба фоида ва зарарҳо пешниҳод карда шудаанд.

Нишондиҳандаҳои натиҷаҳои молиявӣ самаранокии мутлақи хоҷагидории корхонаро нишон медиҳанд. Муҳимтарини онҳо нишондиҳандаҳои фоида мебошанд, ки дар шароити муосир асоси рушди иқтисодии корхонаро ташкил медиҳанд. Фоида инъикосгари фаъолнокии корӣ ва некуаҳволии молиявии корхона буда, аз рӯи он сатҳи боздеҳи маблағҳои гузошта ва даромаднокии сармоягузориҳо ба активҳои он муайян карда мешаванд.

Натиҷаи ниҳоии молиявии фаъолияти корхона — ин фоида (зарар)-и тавозунии давраи ҳисоботӣ, ҷамъи алгебраии натиҷа аз фурӯши маҳсулот (кор, хизматрасонӣ); натиҷа аз амалиёти молиявӣ ва дигар амалиёт; салдои даромаду хароҷот аз амалиёти дигари берун аз фурӯш мебошад. Нишондиҳандаҳои муҳимтарини натиҷаҳои молиявии фаъолияти корхона ба сурати ҷамъбастӣ дар шакли махсуси ҳисоботи солона ва семоҳаи муҳосибӣ оварда шудаанд.

Унсурҳои ҳатмии таҳлили натиҷаҳои молиявии фаъолияти корхона инҳоянд:

• арзёбӣ аз рӯи ҳар нишондиҳанда дар давраи таҳлилшаванда ("таҳлили уфуқӣ" нишондиҳандаҳо);
• арзёбии сохтори нишондиҳандаҳои фоида ва тағйирёбии сохтори онҳо ("таҳлили амудӣ" нишондиҳандаҳо);
• дар намуди умумӣ таҳқиқ кардани ҳолати тағйири нишондиҳандаҳо дар якчанд давраи ҳисоботӣ ("таҳлили тамоюлӣ" нишондиҳандаҳо);
• ошкор намудани омилу сабабҳои тағйири нишондиҳандаҳои фоида ва арзёбии миқдории онҳо;
• таҳқиқи самт, таносуб ва тамоюлоти тақсимкунии фоида;
• муайян намудани захираҳои афзоиши фоида ва фоиданокӣ.