Боғистонҳои сабзу хуррам, дарахтони гуногун ба меваҳои расида. Маҳаллаи Исфизор. Қӯшки авлодии Сомониён. Боғи сабзу хуррам. Ҳавзи зулол. Чанд нафаре аз аъёни Самарқанд болои суффаи лаби ҳавз, зери дарахти себ нишастанду дар хусуси ким-чие баҳсу муҷодила доранд. Исмоил дар даст китобе аз дари қӯшк берун мешавад ва ба лаби ҳавз меояд. Акси қӯшк болои сатҳи ҳавз мавҷ мезанад. Ҳама ба истиқболи Исмоил аз ҷой баланд мешаванд ва ӯро барои “боло гузаштан” таоруф мекунанд. Онҳо ҳама одамони як насланд. Ҳарчанд риш доранду пуртамкинанд, вале ҳанӯз ҷавонанд.

Исмоил боло мегузарад. Зардолуву гелосу тут пухтааст. Гоҳ аз гоҳ тап-тап ба рӯйи сабзаи боғ ба ҳавз афтидани меваҳои расида ба гӯш мерасад, вале касе ба ин неъматҳои биҳиштӣ эътибор намедиҳад. Моҳи рамазон нав даромадааст. Ҳама рӯзадоранд. Исмоил китоби бузургеро ба яке аз ҳамсӯҳбатонаш дароз карда.

Исмоил: Китоби “Сияр-ул-мулук” ба хати Юсуфи Сагзӣ.

Умар китобро варақ зада ба ҳайрат меояд.

Умар: Ин Юсуф бародари Иброҳими Сагзӣ аст. Онҳо аз бузургтарин донишмандони қарни аввали ислом ба шумор мераванд. Иброҳим дар соли шаст дар хати маснад ё кӯфӣ ибтикор нишон дод ва понздаҳ ҳарф аз хуруфи диндабараро ба ҷойи хуруфи маснад ба кор бурд ва барои он қоидаи васл тартиб дод ва ба ин васила хати муаққалиро ба вуҷуд овард.

Абдуҷаббор: Ин чӣ хатт аст?

Исмоил: Маснадро қаламе аз хати хумайрӣ медонанд. Яъне, маснад аз хатҳои араб аст ва мансуб ба мардуми Яман. Яманиҳо онро аз эрониён гирифтаанд.

Абдуҷаббор: Ҳеҷ сар дар намеёварам. Бароям тавзеҳ диҳед.

Исмоил: Хумайрӣ, яъне ҳам оваронӣ. Ин хуруф дар шакли муфрад навишта мешаванд ва нуқта надоранд.

Умар: Шигифт он аст, ки таърихнависони араб қасдан номи Иброҳими Сиистониро Шаҷрӣ навиштаанд, то эронӣ будани ин хатро маҳв намоянд. Аз ин рӯ барои ризояти хотирашон Саҷзиро Шаҷрӣ мехонанду менависанд, дар ҳоле ки ному насаби Иброҳими Сагзӣ дар китобҳои мухталиф омадааст ва маҳв кардани он кори осон нест.

Исмоил: Ба ин тадбирсозиҳо намешавад барои хати