Чашми саҳар

«Чашми саҳар»-и Сайф Раҳимзоди Афардӣ қиссаҳои «Абармарди шарқӣ», «Хиёл», қиссаи нотамоми «Аз саргузаштҳои Ҳидоят»-ро дар бар гирифтааст.
Агенти Зеҳнӣ · 13 октябри 2026 · 186 саҳифа
Ба Сабо бовар кардан мумкин. Ва ҳамин тавр рўзе ба Сабо мегўяд, ки хайрият, дар хонайи одамон ба ғайри кўдакон хару сагу пишак ҳам ҳаст, набошад, одамизод кайҳо аз рўйи замин нест мешуд. Ў дар ҳайрату тааҷҷуб мемонад ва чашм аз даҳони Хиёл намебардорад: мехоҳад тезтар ин ҳақиқати нав кашф гардидаро шунавад. Хиёл бо ҷиддияти том қиёфаи файласуфона ба рўй кашида, ин ҳақиқати талхро баён намуд: «Қариб ҳамаи мушти ба сари мо равоншуда ба онҳо насиб мешавад. Бечора хар ҳайвонест шодӣ карда наметавонад: наменолад, вақте ки алаф медиҳандаш, наменолад, вақте ки мезанандаш.»
Сабо низ гўё ба ин сухананони оқилонаи Хиёл розӣ мешавад. «Дар ҳақиқат,- фикр меронад ў,– кўдакон табассуми ширине доранд, ки баробари сипари пулодин онҳоро аз хашми падар ё аз қаҳри модар ҳифз мекунад ва боз гиря дорад, ки аз химчаи якум чирросӣ мешаваду дили хашмгирифтаи падар таскин меёбад ва аз таъсири химчаи тар қаноатманд мешавад. Хар табассум намекунад, шафқат намепурсад ва низ намегўяд, ки «Дигар намекунам,»-пеши соҳибаш тавба карда наметавонад.
Шояд ҳамин авф пурсидани ўст, ки вақти калтакро дидан сар хам мекунад.»
Хиёл андешаҳои Саборо медонад. Бори аввал нест, ки онҳо бо ҳам ҳамроҳ мешаванд. Роҳи мактаб чи қадар дароз аст! Гап тамом мешавад, онҳоро чанд бор такрор мекунанд, чанд бор ҷанг мекунанд, оштӣ мешаванд, баъд, банохост, пешонаашон ба дарвозаи хонаи Сабоино мерасад. Ду қадам дуртар хонаи онҳост. Хиёл ин роҳро чандон нағз намебинад. Роҳе дигар ҳаст, ҳам кўтаҳу ҳам серодам, саг надорад, бештар кўшиш мекунад, ки бо ҳамин роҳ раванду бо ҳамин роҳ ба хона баргарданд. Вале Сабо якрав аст. Доим гапи худашро мегузаронад.
Дар поёнтари ин роҳ тути калон ҳаст, ки мазааш қанд барин. Хиёл бошад, на ба ин тут ва на ба он ҳавлие, ки тут дар он аст, нигоҳ карда наметавонад. Ў аз ин ҳавлӣ метарсад. Ҳавлӣ соҳиб надошт. Дошт, вале мурд. Соҳибаш як вақтҳо раис буд. «Ба нохуни фарзанд зор аз дунё рафт,- мегўяд бибикалонаш.- Се зан гирифт, фарзанддор нашуд.

Барномасозӣ
Олами Афсонаҳо
Ахбор
Саломатӣ
Дунё