Низом Қосим

2. Аз матн афтодани калимаҳо.
   Ин ҳол аз бедиққатии котибони девони шоир рух дода бошад ҳам, мебоист бо роҳи муқоясаву муқобала аз ҷониби масъулони нашри имрўз ҳатталимкон ислоҳ мешуд.
   Мутаассифона, вожаҳои зиёди афтода хонандаро банди шубҳаю гумонҳо гардонда, дарки бемонеаи байту мисраъҳоеро мушкил намудаанд.

Зи бас гул, ки (?) роз дар вай шукуфт,
Ҳаме шоядаш «Гулшани роз» гуфт.
(1, 85)

Мо, ки асли матнро дар даст надорем, танҳо ба тахмину гумон метавонем бигўем, ки калимаи афтода «бас»
аст ё «сад» ва ё «чун». Агарчи чунин тахмину гумонҳо дар мавриди матни классикӣ норавост, ҳини мутолиаи байту мисраъҳое, ки ягон ҷузъашон афтодааст, хонанда ноилоҷ ба он даст мезанад. Бояд гуфт, ки баъзан ҷузъи соқитро аз луғати худи байту мисраъ ва таносубу мантиқи сухан метавон дарёфт, чун дар ин байт:

Боз раст аз панҷаи (?) гиребони ҳаёт,
Ҷомӣ, аммо н-омадат домони беҳбудӣ ба даст.
(2, 537)

Ва ё дар ин қитъа:

Қуфле, ки рўза бар дари айшу нишот зад,
Шакли ҳилоли ид зи зар сохташ калид.
Минбаъд мову (?) маи лаълу айши нақд,
Не шодмон ба ваъдаву не хоиф аз ваид.
(1,344)