Низом Қосим

Ба ин байт таваҷҷуҳ кунед:

Дило, чу дар ҳарами ишқ меравӣ, худро
Чу шамъ ҷамъи адаб нест, дар миён дидан.

Чи ҷойи шубҳа, ки «ҷамъ» ин ҷо ба маънои ҷамъи мардум, маҳфил омада ва шакли матлуби байт ба тариқи зер аст:

Дило, чу дар ҳарами ишқ меравӣ, худро
Чу шамъи ҷамъ, адаб нест, дар миён дидан.

Мисоли дигар:

Сулаймон ку, ки дар ҷавви ҳаво маҳдаш кашидандӣ,
Кунун чун ҷавз андар хоку ҳар сў мебарад мўраш.

Байт талмеҳи шоиронаест бар сарнавишти Сулаймонпайғамбар. Пас дар мисраи дуюм низ ҷойи «ҷавз» бояд «ҷавв» (ба маънои ҷав, ғалладона; дар мисраи аввал ин калима ба маънои фазо, авҷи афлок аст) навиштаву хонда бишавад, ки ҳам ташбеҳи рўшани беқадрист ва ҳам мутаносиби калимаи «мўр».

Зулфу абру агар ин аст туро рўзи шикор,
Нест ҳоҷат ба каманду ба камон ба яқин,
Гуфтаӣ: Хуни ту як рўз бирезам, низ чунон,
Дар дили хаста маро буд гумон низ чунон.
Ёр мехост, ки бе ҷурм шавад кушта Камол,
Ҳар чӣ мехост, дили ёр шуд, он низ чунон.

Дар ин пора чунон хараҷу мараҷе ҳаст, ки ба шарҳу эзоҳ ҳоҷат надорад. Беҳтар аст, ки шакли дурусташро биёрему суханро кўтаҳ бикунем: