Дар маркази раванди гуманизм бачаро мегузорад. Маънии асосии раванди педагогӣ рушди бача хоҳад буд. Гуманизм аз ҷумла тавассути ба роҳ мондани муносибати алоҳида дар раванди педагогӣ (ба назар гирифтани хусусиятҳои фардии хонандагон ва шахсияти омӯзгор амалӣ мегардад.) Моҳияти тамоюли гуманистӣ дар таълим аз он иборат аст, ки он ба ояндаи инсон равона шудааст ва ба ҳаракату фаъолият ва ақлу хиради ӯ вобаста мебошад. Зеро мафҳуми гуманизми таҳсилот чунин тарзи ташкили раванди таълимро мефаҳмем, ки ба рушди шахсият равона гардидааст ва дар ӯ усулҳои худтарбия ва худомӯзиро ташаккул медиҳад ва барои амалӣ гардидани иқтидори эҷодии ӯ мадад мерасонад.
ҚОИДАҲОИ АСОСИИ ПЕДАГОГИКАИ ГУМАНИСТӢ
Гуманизм ҳамчун консепсияи назарӣ, ҳуқуқи инсон ба одамию саодат, бемонеа инкишоф ёфтан ва зоҳир ёфтани қобилият ва иқтидори эҷодиро меписандад. Ин хусусиятҳо дар консепсияи гуманистӣ ба ҳайси меъёрҳои асосии арзёбии муассисаҳои асосии иҷтимоӣ, дастурҳо ва тамоюлҳои инкишофи ҷамъият ба зуҳур меоянд. Гуманизм дар муносибати байни аъзои ҷамъият имкониятҳои баробар, адолати иҷтимоӣ, фарҳанги баланди муошират ва одамиятро меъёри асосӣ меҳисобад.
Ҷавҳари ҷаҳонбинии гуманистӣ ва омили ташаккулдиҳандаи низоми он инсон мебошад. Ин дар муносибати рангоранг нисбат ба инсон, ба ҷомеа, ба арзишҳои ахлоқии он, дар фаъолият ва умуман дар муносибат ба ҷаҳон зоҳир мешавад. Дар ҳамаи инҳо гуманизм ё худ одамияти шахсият ифода меёбад.
Мафҳуми инсонпарварӣ дар фалсафа одамият, эҳтиром ба одам шарафу эътибори инсонро дар бар мегирад. Исонпарварӣ маҷмуи хислатҳои маънавию равонии шахсият буда, муносибат ва ҳамдардӣ ба инсон, ба ин арзиши олиро ифода мекунад.
Педагогикаи гуманистӣ яке аз тамоюлҳои назария ва амалияи тарбият ба шумор рафта, ғояи асосии он ба раванди таълим ворид сохтани шахсият ё худ инсон аз байн бурдани фармонфармоӣ дар таълиму тарбия мебошад.
Гуманизми тарбият ва таълим, ба ақидаи олимони педагог, асоси маънавию равонии раванди педагогиро ташкил хоҳад дод.
Дар раванди инкишоф дар доираи педагогикаи гуманистӣ як силсила қоидаҳо таҳия шудаанд, ки аломатҳои фарқкунандаи онҳо маҳсуб меёбанд ва ҳангоми татбиқ дар раванди таълим ва тарбия бояд ҳатман ба назар гирифта шавад:
– ҳатман қадр кардани ташаббусҳои шогирдон дар таълим ва тарбият;
– дар раванди таълим ва тарбият муҳите фароҳам бояд овард, ки хонандагон ба хондан шавқманд ва ҳавасманд шаванд;
– дар синф муқаррар намудани муносибатҳои пурсамари байни шахсҳо зарур аст;
– барои ҳамаҷониба амалӣ сохтани раванди таълиму тарбият таҳияи барномаҳое, ки иқтидор ва қобилияти эҷодии хонандагонро инкишоф хоҳанд дод, зарур мебошад.
– дар раванди таълим омӯзгорон ва шогирдон масъалаҳоро якҷоя баррасӣ намоянд.
– баҳо ва ҳайси фишор ё ҷазои хонандагон истифода нашавад.
Ба ин тарз сохтани раванди таълим ва ҳамкории педагогӣ имкон медиҳад, ки шаклҳои гуногуни тадрис корбаст шаванд.
Муҳимтарин вазифа аз он иборат аст, ки бача дар давраи таҳсил дар мактаб қадру эътибори худро донад, ба худ, ба дониши худ, ба қобилият ва имконияти худ боварӣ дошта бошад ва танҳо тавассути некӣ ба ин мақсад метавон ноил гардид, зеро некӣ тавлид месозад. Педагоги барҷаста А. В. Сухомлинский васият кардааст:
«Бачаҳо сарчашмаи илҳоманд ва вазифаи ман аз он иборат аст, ки бачагии онҳоро равнақ диҳам, ҳифз намоям ва рафиқу дӯсти онҳо бошам».