Зеҳн
Ҳар сухан ҷоеву ҳар нуқта мақоме дорад

Китоб ба масъалаҳои муҳими фарҳанги сухан ва забони тоҷикӣ бахшида шудааст. Муаллиф дар он андешаҳои худро оид ба роҳҳои такомули забон ва тарзи баён баён мекунад.

Агенти Зеҳнӣ · 10 октябри 2026 · 393 саҳифа

ФарҳангМаърифатАдабиёт
Аз аввал хондан

аст, мо чӣ ҳақ дорем, ки худсарона назар диҳем ба он диҳем?
Пеш аз ин, пас аз калимаҳо ин тариқа, тарзи нав тарҳини бори аввал мушоҳида мегардад.
Ин гуна таркибҳои наве, ки аз як исм ва феъли «гузарондан» сохта шуда, мафҳуми наверо ифода мекунанд, дар забони тоҷикӣ ҳуқуқ доранд. Пеш аз ҳама таркибҳои конфаронс гузарондан, консултатсия гузарондан ва мисли инҳо аз ҳамин қабиланд. Мумкин аст, ки минбаъд адади ин хел феълҳо зиёдтар шавад.
Дар ин сурат агар маънои феъли «гузарондан» ба маънои ин таркибҳои феълии нав зид набошад, албатта, ин таркибҳои нав боиси ғаномандии забон ва афзудани маъноҳои он хоҳад гардид.
Умуман дар истифодаи феъли «гузарондан» хеле эҳтиёт шудӣ, ҳар дафъа мувофиқи маврид амал кардан лозим аст на коре кардан даркор аст, ки ин феъл ба маврид ҷойи феълҳои дигарро нагирад, ҳамеша маънои худро ифода ва вазифаи худро адо намояд.

ФЕЪЛИ ЁВАРИ «КАРДАН»

1

Чунончи дар боло дидем, он ҷо, ки феъли «кардан»-ро кор фармудан лозим аст, қаламдастҳои мо аз он сарфи назар мекунанд ва ба ҷояш феъли «гузарондан»-ро сарфи назар мекунанд. Аммо баръакс бисёр вақтҳо бемавқеъ омадани феъли «кардан» низ дида мешавад.
Дар матбуоти мо феъли ёвари «кардан»-ро аз ҳад бисёр кор мефармоянд, дар бештари мавридҳое, ки мақсадҳо бо ин феъл ҳам адо кардан мумкин аст, онро кор мегузоранд, ки дар натиҷа ҷумла вазнин мешавад ва равоншапро аз даст медиҳад.
Дар ҷумлаҳое, ки аз қабили ҷумлаҳои зеринанд, феъли «кардан» зиёдатист:
«Иҷро карда шуд»; «Ин масъала ҳал карда шуд»; «Чунин тартибот ҷорӣ карда шудааст»; «Таклиф қабул карда шуд»; «Ин масъала муҳокима карда шуд»; «Тародонд» «асарҳои тавсиякардашуда», «маблағи пешниҳодкардашуда», «қарори тасдиқкардашуда», «заминҳои обёрикардашуда», «шеърҳои интихобкардашуда»
ва ғайра.
Агар ба ин ҷумла ва ибораҳо «карда»-ро партоем, дигар маьно дигар мешавад? Дар назари мо ҳеҷ дигар

75

пешина
аз 393
навбатӣ